دستور و درستنویسی۷۵

ناراض یا ناراضی؟

هر دو واژهٔ ساخته اند، اما نخستین نادرست و دومی درست است.
بسیاری از مردم گونهٔ نخست را مینویسند و کمتر کسی گونهٔ دوم را.
این واژه اصلن از اسم مصدر «رضایت» و از اسم فعل «رضا» شاخه شده شده است و گونههای دیگر جداشدهٔ آن از این واژهها عبارت از «راضی، راضیه، مرضی، مرضیه، مُرتاض، مرتضیٰ، مرتضوی، رَضوی، اِرضا و اِرتضا» میباشند.
معنای محوریِ لغوی آن «خشنودی و پسندیدن» میباشد که در گردانهای گونهگون نقش دستوری و معنوی شان با دیگرگونیهای اندکی مواجه میگردد.
به همین زنجیره «ناراضی» صفت ساختهٔ دستوری است که از بخشهای «نا» = (پیشوند واژهساز) و راضی= (صفت فاعلی) ساخته شده است و واژه یا صفتی به نام «راض» نه در زبان عربی نه در پارسی شهرت دارد که با «نا» ترکیب شود.
بنابر این کاربرد آن به گونهٔ «ناراض» کلن (هم از لحاظ ساخت دستوری و هم از لحاظ معنایی) نادرست است و باید هم در نوشتار و هم در گفتار «ناراضی» را به کار برد. ناراضی نیز صفت فاعلی بوده و معنای لغویاش ناخشنود میباشد.

نکته: راضی صفت فاعلی با بار معنایی مثبت و ناراضی صفت فاعلی با بار معنوی منفی می باشد.
همچنین«نا» در اینجا پیشوند واژهساز نفی میباشد.