نقد و تحلیل (شاعران نوگرا و شاعران کهنهگرا)

شاعران کهنهگرا و شاعران نوگرا

دیگر زمان آن نیست که به سبک سده های چهار و پنج، هفت و هشت و مکتب های خراسانی و عراقی شعر بگوییم. شاعر باید شعر زمان ومکان خود را بگوید و با جهانبینی وگفتمان امروز برای مخاطبان عصر خود آفرینش ادبی داشته باشد. شعر کهنه با همان فضای کهنه با وجود داشتن ویژهگی های خوب هنری به درد زمان و مخاطب امروز نمیخورد. شاید یک شعار منظوم و روشن بیشتر بتواند در مخاطبان امروز ایجاد انگیزه و بیداری کند تا یک شعر انباشته از مفاهیم انتزاعی و لبریز از زرق و برق عناصر بدیعی و بیانی.

شاعری که با زبان و گمان امروز آشنا نیست و غرق در تخیلات فلسفی، عرفانی و فکر حکیمانهی چندین قرن پیش از خود است و هیچچیز برایش محسوس و ملموس نیست، شعر او با تمامجان وجوهرش شعر زمان نیست وخودش شاعر زمانه. مخاطبان شعر امروز و در کل مردم، شعر روشن وملتزم میخواهند نه گم و گور شدن در دنیای ماقبل تاریخ یا فردیت محض و پوچ امروز. مخاطبان شعر امروز نه می خواهند بایزید و ادهم شوند و نه مشتاق «سگ» و «خرس» و آشغال شدن اند. مخاطبان شعر امروز به پیام روشن، مردمگرا و زبان ساده نیاز دارند و شاعر امروز نباید حرفها و پیامش را در هاله یی از ابهام ها، تصاویر و ترکیب های کلیشه یی ومفاهیم گنگ و انتزاعی پنهانکند. مخاطبان شعر امروز به ویژه در کشور ما بیشتر از هر چیز دیگر به نان و امنیت نیاز دارند؛ آنان بیشتر از عرفان و فکر صوفیانه به ایمان و بیداری نیازمندند. آنها در این برههی زمانی از «وحدتالوجود» کرده به وحدت و همبستهگی ملی ضرورت دارند.

خیلی از دوستان شاعر ما هستند که با ابزار هایی چون وزن، قافیه، ردیف، تنپوشه های شعری وتخیل و تصویر سازی خوب آشنایند و دایرهی تسلط زبانی و واژگانی شان نیز پهناور و بزرگ است اما هنگامی که شعر شان را می خوانی فکر می کنی در سده های چهار وپنج یا هفت و هشت خورشیدی قرار داری. از شعر این شاعران بوی تقدم به مشام می رسد و این کهنه گراییست نه باستان گرایی. شعر این گروه از شاعران حال و هوای امروز ندارد و هنوز این شاعران با قطار شتر سفر می کنند تا قطار آهن؛ هنوز گل این شاعران «سنبل» است و پرندهی شان بلبل، ابزار جنگ شان ناوک و خنجر است وحامل بار شان خر. نماد معشوق این شاعران هنوز «لیلی»ست تا لیلما. این شاعران در جهان و گمان خود غرق اند و اعتیاد شاعرانه دارند تا احتیاط مسوولانه.
شاعرانی هم هستند که از گذشته بی خبرند، وزن درست نمیدانند و املا ندارند؛ با تاریخ ادبیات، دوره های ادبی، اندیشه ها و ریشه های خود بیگانه اند. این شاعران به حباب روی آب و پوقانهیی رها شده در فضا می مانند. شاعران کهنه گرا عمق اقیانوس اند و غیر قابل دسترسی و نا آشنا برای انسان امروز و شاعران نوگرای امروز روی اقیانوس اند یعنی حباب و با عمق ها نا آشنایند. شاعران گذشته تلمیح وتوارد داشتند وشاعران جوان امروز اقتباس و تدارک می کنند. شاعران کهنه گرا سرقات ادبی را ننگ می دانند ومی شناسند اما شاعران نوگرای جوان دزدی های مستقیم و عامدانه می کنند و کشف ها، دریافت ها و ترکیب های هنری و زبانی دیگران را به نام خود می نویسند و به اصطلاح امروز «زنده زنده از دیگران را میزنند و به نام خود عرضه میکنند.» جای تاسف اینجاست که بزرگان ادبی روزگار ما با وجود التفات به این بی مایهگیها و تخطی ها به خاطر مصلحت های گونه گون و به لحاظ به دست آوردن چهار قران سکوت را بر تعهد ترجیح می دهند.
«باور بامیک»