ریشهها و دلایل ممنوعیت آموزش دختران

بستن درِ دانشگاهها و دبستانها به روی دانشآموزان و دانشجویان دختر ریشهی عقیدتی و فرهنگی دارد. نزدیک به نیمی از جامعهی کشور، که بدوی و بومی استند و فکر و ذکر بومی و بدوی دارند، از این تصمیم و اقدام تالبان پشتیبانی میکنند. بسیاری از این بدویان حتا اگر شهرنشین هم شده اند دخترانشان را تا زمانی به مکتبرفتن میمانند که جوان نشده باشند یا از نگاه جسمانی مظاهر بلوغ و جوانی در آنها دیده نشود.

این خانهوادههای شهرنشینشده و نه شهریشده بسیار اگر از خود انعطاف نشان بدهند یا شکیبایی کنند، دخترانشان را تا صنف دوازدهم به مکتبرفتن میگذارند و پس از فراغت از صنف دوازدهم به آنها اجازهی رفتن به دانشگاه را نمیدهند.

منظورم از ریشهی فرهنگیِ ممنوعیتِ رفتن به مکتب و دانشگاه، همان فرهنگ قبیلوی و غیرت افغانی است و مقصدم از ریشهی عقیدتیِ ممنوعیت، روایات و احادیثی است که دلالت و تأکید بر بودن بانوان در خانه دارد و حتا شنیدن سدای پای بانوان در بیرون از خانه را گناه میشمارد.

قهر دوستان پشتونام نیاید، بیگمان این بدویت و بدایت فکری و ذکری در میان جامعه و قبایل پشتون ما بیشتر از دیگر اقوام کشور است و تالبانِ در قدرت و تصمیمگیرنده نیز بیشترینه پشتون اند؛ امیرالمذنبین ایشان هم پشتون است و فرمان ممنوعیتِ رفتن دختران به مکتب، آموزشگاه و دانشگاه را او صادر کرده است؛ حرفشنوی از بیگانهگان و پاکستانیها نیز او دارد.

با دریغ این سنت و بدویت در جنوب و در میان قبایل پشتون چنان ریشهدار و تعمیمیافته است که حتا در زمان جمچوریت نیز خانهوادههای پشتون دخترانشان را اجازهی رفتن به مکتب و دانشگاه نمیدادند. یادمان است که در آن زمان نیز در آزمونهای کانکور از ولایت کندهار، خوست، هلمند و... در مقایسه با ولایات کابل، بلخ، هرات، بامیان و دایکندی کمترین آمار مشارکت دختران را داشتیم. بیگمان و دقیقن این آمار به یک تن، دو تن یا سه تن دانشآموز دختر میرسید.

خاموشی مطلق جامعهی پشتون و ولایات جنوبی در برابر این تصمیم تالبان خود به معنای همراهی با آنان و خوشنودی از این تصمیم است. شاید بخش کوچکی از این بدنهی خاموشی از ترس و جبن باشد؛ اما بخش اکثر آن ریشه در فکر و ذکر مشترک آنان با تالبان دارد.

در جنبش بانوان هم بیشترینه بانوان غیر پشتون حضور داشتند و در جبههی مقاومت نیز بیشترینه تاجیکان حضور دارند. بیگمان در مناطق تاجیکنشین و اوزبیکنشین هم در برخی موارد ممنوعیت رفتن به مکتب و دانشگاه از منظر عقیدتی وجود دارد؛ اما در کل حتا تالب تاجیک و اوزبیک از منظر فرهنگی و سنت قومی هیچگاه مانع رفتن دخترانشان به دبستان و دانشگاه نمیشوند.

از هزارهها در اینجا به دلیلی یاد نکردم که آنها در این زمینه کاملن متفاوت از دیگر اقوام اند و از منظر عقیدتی و فرهنگی هیچ مشکلی با رفتن دختران به مراکز آموزشی و تحصیلی ندارند و حتا نسبت به اقوام دیگر در این روند پیشگامتر اند و به همین دلیل و فرایند فراوان رجوع به نهادهای آموزشی و تحصیلی از سوی تاریداندیشان کشته میشوند.

√

+ نوشته شده در پنجشنبه هشتم دی ۱۴۰۱ ساعت ۱۱:۸ ب.ظ توسط باوربامیک  |