تقدس در ادیان

همه چیز در 1، مبارک و مقدس اند. روز، ماه، آدمها، کتابها و حتا گوز آدمها.

یکی از این مبارکها در دین اسلام روز جمعه است. این روز، که فرا میرسد، مسلمانان متعارف، با فناوری نو و به قول خودشان کفری به این روز شکل و سیما میدهند؛ ترسیم و نقاشی میکنند و آن را مانند یک عروس میآرایند و بعد برای دوستان خود در فضای مجازی هدیه میکنند.

فلسفهی روز، یکی از واحدهای زمانی است که از نگاه علمی واقعیت وجودی ندارد و فرض شده است. همین اکنون اگر در برخی کشورها روز باشد، در برخی کشورهای دیگر جهان شب است. در کشورهایی هم که روز است، ساعات آن برابر نیستند. در حقیقت زمان حقیقی و مطلقی در نظام هستی وجود ندارد و این سنجش زمانی و تقویمها نامگذاریهای فرضی اند. اگر زمان مطلقی وجود میداشت، پس تقویمهای متفاوت وجود نمیداشتند. تقویم میلادی_مسیحی، تقویم هجری_ماهتابی و تقویم هجری_خورشیدی و تقویمهای دیگر.

مسلمانان رفتهرفته از روز جمعه یک معبود و بت دیگر ساخته اند. روایتهایی فراوان در باب این روز از بزرگان دینی دارند که این روز مبارک است و باید در این روز خود را شست و به عبادت پرداخت. روایتی وجود دارد که اگر کسی در این روز بمیرد، به درجهی شهادت نایل میآید. در برخی از روایات غسلکردن در این روز مستحب و در برخی دیگر واجب دانسته شده است.

به روایت امام محمدباقر در روز رستاخیز روز جمعه به حیث سرور روزها پیشپیش میرود و روزهای دیگر هفته در پی این روز مقدس و میمون میروند. روایتی دیگری از یکی از بزرگان اسلام است که اگر در این روز غسل کنی و به نماز جمعه در مسجد بروی، ۵۰ تا ۷۰ واحد مکانییی برایت در بهشت اعطا میشود که فاصلهی هر کدام آن با دیگرش را نمیتوانی با قطار تندرو، باهواپیما و کشتی تحتالبحری طی کنی و برسی. روایتی وجود دارد که در این روز فرشتهگان با قلمهای مطلا و برگههای سیمین کردارنامهی عابدان مسلمان را مینویسند. در روایت دیگر گفته شده است که این روز، روز آمرزش است و در این روز دروازههای توبه به روی بندهگان نادم خدا باز است. روایتهایی هستند که در این روز حضرت آدم (ع) هستی یافته است، هبوط کرده است و درگذشته است و امام زمان نیز در این روز ظهور میکند. همچنین در روایت دیگر گفته شده است که در این روز عذاب قبر وجود ندارد.

روایتی از امام صادق است که پیامبر (ص) با همسایهگان مسجد شرط گذاشتند که براى نمازها در مسجد حاضر شوند و فرمودند: آیا این کسانى که براى نماز در مسجد حاضر نمىشوند، بس مىکنند(اصلاح میشوند و بر میگردند) یا اینکه بگویم کسى اذان و اقامه بگوید و اگر حاضر نشدند به مردى از اهل بیت خودم، یعنى على (ع) دستور دهم خانهی آنان را که به نماز نمىآیند با هیزم و هیمه آتش بزند.

اما برای من از میان این روایت ها جالبترین و پسندیدهترین آنها این بود که در این روز توصیه به اِرحام و بخشندهگی به ناداران، دلجویی و دستگیری از یتیمان و درماندهگان و پرسیدن حال بیماران شده است.

پرسشهایی فراوان در چهگونگی ایراد و ایجاب این روایات انتزاعی وجود دارند که مجال آن در این مبحث نیست. اما دو پرسش را ناگزیرم در اینجا مطرح کنم. یکی اینکه چرا غسل روز جمعه مستحب یا واجب است؟ پاسخ روشن است که در جامعهی عرب بادیهنشین هم قلت آب بوده است هم مردم خود را در هفتهها و ماهها نمیشسته اند و پیامبر ناگزیر شده است شستن بدن در این روز را تاکید کند و در شمار استحباب آورد تا مردم تشویق شوند دست کم برای کسب پاداش خود را بشویند تا در هنگام نماز در مسجد از بوی بد جلوگیری شود.

پرسش دوم در پیوند به روایتی است که اگر کسی در این روز بمیرد، درجهی شهادت میآورد و مستقیم به بهشت میرود. اگر آن شخص یزید، حجاج، ملاهبتالله و همانندان شان باشد، چی؟ آیا آنها نیز مستقیم و بدون پرسش و پاسخ به بهشت میروند؟ اگر پاسخ آره است، پس عدالت الهی و درستی و نادرستی چه میشود و اگر پاسخ نه است، پس حکم این روایت چه میشود؟

در فرجام با توجه به آن روایت که پیامبر به کَلنمازان و تارکان نماز جماعت هُشدار میدهد که اگر بس نکنند و به نماز نیایند از علی میخواهد که خانههایشان را با هیمه و هیزم آتش بزند، دانستم که ملای مسجد ما نیز در دورهی نخست حاکمیت تالبان کار درست و مبتنی بر ارشاد پیامبر میکرده است. ملای مسجد ما کسانی را که به نماز صبح به مسجد نمیرفتند، پشت خانههایشان میآمد و به زور سوته زدهزده به مسجد میبرد. من با چشمهای خود گواه آن صحنه و سوز و گداز و سر و سداها بودم.

نام ملای ما نیز عبدالرحمان بود و همیشه عبدالرحمانی میکرد. در مسجد و منطقهی ما در آن زمان ما یک شیعه به نام علی بود و مولوی عبدالرحمان علی را مجبور کرده بود به نمازهای پنجگانه به جماعت حضور یابد و به این هم بسنده نکرده بود و یکی از روزها در حضور جمع در مسجد از وی آشکارا دعوت کرده بود که سنی شود. اما علی در مذهب خود چنان سرسخت و استوار بود که سنی نشد و از مجبوریت، سرانجام از آن کوی کوچید.

روز جمعهی تان مبارک و روز آدینهی تان ناخجسته باد!
√

+ نوشته شده در یکشنبه بیستم شهریور ۱۴۰۱ ساعت ۱۲:۳۴ ق.ظ توسط باوربامیک  |