دستور و درستنویسی۱۵

کاربرد #جمعالجمع در زبان پارسی نادرست و خلاف قاعدههای دستوریست؛ اما برخیها هر روز در جریان گپزدن، نوشتن و سخنرانیهای شان چنین اشتباهی میکنند.

یکی از این جمعالجمعها، که زیاد مورد استفاده قرار میگیرد، واژهٔ «مراسم»، جمع «مرسوم» است که گفتن و جمعبستن آن به گونهٔ «مراسمها» نادرست است. فاجعهبارتر از این هم جمعبستن این واژه به گونهٔ «مراسمات» است که با دریغ در این اواخر مرسوم شده است.
جمعالجمع را بیشتر کسانی بهکار میبرند که یا آگاهیهای زبانی و دستوری کمتر دارند یا از مدرسههای دینی فارغ شده اند. عشق مفرط به عربیگرایی در زبان نیز یکی از انگیزههای دیگر ارتکاب این اشتباه زبانیست.
نمونههای چنین کاربرد و اشتباه در سخن گویندهگان زبان پارسی فراوانند که به عنوان نمونه برخی را در اینجا میآورم.

- مال: اموال (مالها)/ اموالها؛
- حال: احوال (حالها)/ احوالها؛
- امر: امور (اوامر)/ امورات؛
- مشکل: مشکلات/ مشکلاتها (مشکلاتهاتان)؛
- مسجد: مساجد (مسجدها)/ مساجدها؛
- فرد: افراد/ افرادها
- طالب: طلبه، طلاب، طالبان/ طلبهها؛
- جوهر: جوهرها، جواهر/ جواهرات؛
- مکتب: مکتبها (مکتبه)، مکاتب/ مکاتبها؛
- مکان: مکانها (امکنه)، اماکن/ اماکنها؛
- تاجر: تاجران (تجار)/ تجاران؛
- قید: قیود( قیدها) / قیودات؛
- شعبه: شعبهها (شعب)، شعبات/ شعباتها
- فضیلت: فضیلتها (فضایل) / فضایلها
- هدف: هدفها (اهداف)/ اهدافها
- کس: کسان / کسانان
- ما / مایان
- شما / شمایان
- مردم/ مردمان

پینوشت: در نمونههای بالا گزینههای سوم نادرست اند و در سه نمونهٔ فرجامین کاربرد گزینههای دوم نادرست اند.